Had ik maar

jun 3, 2022

Had ik maar! 

Had ik maar dit gezegd of had ik maar dat gedaan. Herken je dat, dat  je achteraf analyseert hoe het ook had kunnen lopen? Dat je baalt van hoe je het hebt aangepakt? Je bent vast niet de enige. Ik denk dat we dat allemaal doen. Maar waarom? Als we het zo goed weten wat we willen, waarom doen we het dan niet gewoon meteen? Een interessante vraag om eens dieper op in te gaan!

Ten eerste: wat gebeurt er nu eigenlijk? Vaak gaat het om situaties waarvan je achteraf een gevoel van spijt, schuld of schaamte ervaart. Een voorbeeld; je leidinggevende vraagt je iets te doen en direct zeg je dat je het meteen in orde zal maken. Achteraf denk je ‘waarom zei ik dat nou?’ Je hebt het al druk genoeg en je zou vanavond voetbal gaan kijken met je zoon. Of je komt thuis en je partner vraagt waarom je zo laat bent. Je reageert meteen geïrriteerd. In beide situaties is het kwaad al geschied voordat je er erg in hebt. 

‘Er gebeurt iets waarop je meteen reageert. ’‘Actie en reactie’

Het gaat allemaal heel snel en het gevolg is dat je achteraf spijt hebt, je schuldig voelt en misschien schaam je je ook wel voor je reactie. Vervolgens bekritiseer je jezelf en praat je jezelf de put in. Wat gebeurde er nou precies? Laten we even teruggaan: er gebeurt iets,  je reageert en die reactie heeft een gevolg. Het is een drietrapsraket die supersnel gaat. Bijna alsof je er niets aan kunt doen…

Stel, we spelen die drietrapsraket af in super slowmotion. Dan zie je dat er nog twee stappen zijn. Een gedachte en een gevoel. Ik noem dit ook wel de black box. Het speelt zich namelijk binnenin af en in 95% van de gevallen ben je je er niet eens van bewust. Maar het mooie is dat hier wel de antwoorden liggen. Wat ook de reden is van je reactie, hier ligt het opgeslagen. 

Waar plaats je die twee stappen?

Deze twee stappen zitten tussen gebeurtenis en gedrag in. Het proces ziet er dan als volgt uit: 1) Gebeurtenis 2) Gedachte 3) Gevoel 4) Gedrag 5) Gevolg 

Als je je hier bewust van wordt, zal je merken dat je minder snel in de reactie schiet en meer in de respons. Respons is een ander woord voor ‘bewust reageren’. Je kan dit ook zien als ‘het overkomt me’ versus ‘ik neem mijn verantwoordelijkheid’. 

Wat gebeurt er in die black box? 

Voordat we hier dieper op ingaan, leg ik kort iets uit over onze hersenen. We gaan terug in de tijd van jagers en verzamelaars. In die tijd kon je twee soorten fouten maken: 

1) Denken dat er een tijger in de struiken zat terwijl dat niet zo was en 2) denken dat er geen tijger in de struiken zat terwijl dat wel zo was. De prijs van de eerste fout was onnodige angst, terwijl de tweede je fataal werd. Inmiddels zijn we zo geëvolueerd dat we de eerste fout duizend keer maken om te voorkomen dat we de tweede fout ook maar één keer maken. Ons oerbrein is standaard ingesteld om bedreigingen te overschatten en kansen en middelen te onderschatten.

We houden deze overtuigingen in stand door ze te voeden met bevestigende informatie, terwijl we informatie die ze tegenspreekt negeren. Hierdoor voelen we ons vaker bedreigd dan nodig. En missen we kansen. We zitten met een brein dat vatbaar is voor ‘papieren tijger-paranoia’. Onze hersenen reageren intenser op negatieve ervaringen dan op positieve.

Psycholoog Daniel Kahnemann kreeg de Nobelprijs voor economie omdat hij aantoonde dat de meeste mensen meer moeite zullen doen verlies te voorkomen dan te profiteren van een gelijkwaardige winst.

Kortom: er zit een ‘negativiteitsbias’ in je hersenen die invloed heeft op je ervaringen. En dat brengt ons terug bij de black box. Hoe verhoudt de negativiteitsbias van de hersenen zich tot de black box benadering?

Dat heeft alles met stress te maken. Je lichaam produceert hormonen en chemicaliën. Er huist een 24/7 apotheek in je. Of je nu slaapt of wakker bent, je lichaam is altijd druk met het vrijgeven van verschillende mengsels van chemicaliën en hormonen, op instructie van je hersenen. 

Een van die instructies is stress. Het probleem is dat je hersenen dit vaker inzetten dan nodig. Stress veroorzaakt een alarmbelletje in je hersenen en daardoor maakt je lichaam het hormoon cortisol aan. Cortisol zorgt ervoor dat je adequaat kunt handelen als er gevaar dreigt. Daarnaast schakelt het sommige lichaamsfuncties uit, omdat andere op dat moment meer aandacht nodig hebben. 

Door de ‘negativiteitsbias’ zijn we geneigd om langer in een stressreactie te blijven dan nodig en dat creëert niet alleen een hoger risico op problemen met bijvoorbeeld spijsvertering, stofwisseling en slaap, maar ook dat we vanuit deze stressaanval reageren. Stress is een signaal aan ons lichaam, dat we in actie moeten komen, omdat er dreiging is. We reageren dan eerder dan nodig. 

Het grote probleem van onze tijd is dat we onszelf voortdurend confronteren met papieren tijgers. Als we nu teruggaan naar de vijf stappen, kun je de papieren tijger prikkel vergelijken met de gebeurtenis. De gebeurtenis komt over als een bedreiging, dan volgt er een gedachte, een emotie en tenslotte een reactie.

Hoe stop je nu die stressreactie en breng je je lichaam terug naar ontspanning?

Het antwoord zit hem in de slow motion. Je vertraagt het moment tussen gebeurtenis (prikkel) en reactie. ‘Maar hoe doe ik dat?’, hoor ik je denken. Het is eenvoudiger dan je denkt, maar het kost tijd. Je gaat je eigen gedrag observeren, zo maak je je black box transparant:

  1. De eerste stap is het creëren van bewustzijn, het is de bedoeling dat je de stressprikkel gaat herkennen. Het is een proces waarin het echt nog wel een paar keer gaat zoals je niet wil. Learning by doing. De gouden tip? Doe het met een glimlach! Observeer, kijk, voel en bekritiseer jezelf niet. Lach erom als je je eigen gedrag leert kennen en de symptomen ervan leert herkennen. Dat gaat je helpen in het vinden van je gedachten/overtuigingen en emoties die bij de prikkel horen. Het helpt je bij het transparant maken van je black box. In het voorbeeld van je leidinggevende kan het zijn dat je ‘ja’ zegt omdat je een bepaalde overtuiging hebt. Bijvoorbeeld ‘ik mag mijn leidinggevende niet teleurstellen’ (pleasegedrag, is een overlevingsmechanisme) en dat je een bepaalde angst voelt om afgewezen te worden. Diezelfde angst kun je voelen als je partner vraagt waarom je te laat bent. Het voelt als kritiek en kan daardoor ook als afwijzing voelen.
  2. De tweede stap is dat je de bedreigende overtuigingen en emoties die je bent tegengekomen gaat transformeren. In plaats van bedreigen zorg je ervoor dat ze je gaan helpen. Hierdoor kom je in beweging om datgene te gaan doen wat je echt wil, zonder onbewuste belemmeringen. 

In mijn coachingspraktijk werk ik met technieken die uitgaan van het lichaamsbewustzijn. Door bewust te worden van je blackbox kom je tot de kern van je programmering. En als je je programmering kan wijzigen, zal je merken dat je niet meer in de reactie modus zit, maar in de natuurlijke respons modus. Dit kan je helpen om van eventuele klachten af te komen. En het kan je helpen vrij te leven en je dromen te realiseren. 

Een van de technieken die ik inzet is EFT. EFT staat voor Emotional Freedom Techniques. Een hele mooie techniek om de emoties waar jij echt last van hebt te neutraliseren, zodat je er voorgoed van bevrijd bent. Het gaat om de emoties waar je last van hebt, zoals pijnlijke herinneringen uit je jeugd, de gevoelens van neerslachtigheid of onzekerheid waar je maar niet van afkomt. EFT heeft raakvlakken met het gedachtengoed van NLP (neurolinguistïsch programmeren), RET (rationeel-emotieve-therapie) en mindfulness. EFT lijkt het meest nog wel op EMDR. Echter is EFT veel breder inzetbaar en toegankelijk voor iedereen. EFT maakt bovendien gebruik van acupunctuur, waarmee je de energiebanen in je lichaam positief beïnvloedt. Maar geen zorgen we werken niet met naalden, maar door te kloppen. Een van de bij effecten van EFT is dat het cortisol niveau daalt in je lichaam. Dit vermindert stress, bevordert ontspanning en zorgt uiteindelijk voor een positieve gemoedstoestand. 

Heeft dit verhaal je nieuwsgierig gemaakt en wil je er meer over weten? Op dit moment bied ik een mooie introductieprijs aan voor mensen die nieuwsgierig zijn naar EFT.

Interessant voor jou om te lezen…..

In de doe-modus

In de doe-modus

Sinds 18 maanden hebben wij een hele lieve hond, Loe heet ze. Wij werken veel vanuit huis en dan ligt Loe lekker in haar mand te slapen....

Re-Wild Yourself

Re-Wild Yourself

"Sometimes you have to disconnect to reconnect"   Re-Wild Yourself Heb jij soms het gevoel dat je opgesloten zit in je eigen...

Share This